Dowiesz się tutaj, jak przebiegają wybory w Szwecji i kto może głosować. Przeczytasz też o partiach politycznych i o tym, jak zdobywają miejsca w parlamencie.
Wybory w Szwecji
Partie mają różne poglądy na to, jak powinna być rządzona Szwecja. Wszystkie partie chcą, aby naród głosował na nie. Każda partia ma kandydatów. Kandydat to osoba, która startuje w wyborach z ramienia swojej partii. Partie chcą wprowadzić swoich kandydatów do riksdagen (parlamentu), do regionów, do gmin i do Parlamentu Europejskiego (parlamentu UE).
Riksdagen jest wybierany co 4 lata. W wyborach do riksdagen naród decyduje, kto w nim zasiądzie. Co 4 lata wybiera się też regionfullmäktige i kommunfullmäktige. Fullmäktige to grupa wybranych polityków, którzy podejmują decyzje w regionie lub gminie. Parlament Europejski jest wybierany co 5 lat.
Kto może głosować?
Prawo głosu oznacza, że możesz głosować w wyborach. W wyborach głosujesz na partię, z którą się najbardziej zgadzasz. Aby mieć prawo głosu, musisz mieć co najmniej 18 lat. W wyborach do riksdagen musisz też być obywatelem Szwecji.
W wyborach do gminy i regionu możesz głosować, nawet jeśli nie jesteś obywatelem Szwecji. Musisz jednak być folkbokförd (zameldowany) w Szwecji przez 3 kolejne lata przed dniem wyborów. Folkbokförd oznacza, że jesteś zarejestrowany jako mieszkaniec Szwecji. Jesteś obywatelem innego kraju UE albo kraju nordyckiego? Wtedy wystarczy, że jesteś tu folkbokförd.
Obywatele UE, którzy są folkbokförda w Szwecji, mogą głosować tutaj w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Zasady dotyczące prawa głosu są więc różne w różnych wyborach.
Referenda
Czasem naród może głosować w konkretnej sprawie. Nazywa się to referendum. Referendum może dotyczyć całej Szwecji, regionu albo gminy. Wynik ma charakter doradczy, czyli jest wskazówką dla polityków. Nie muszą oni postąpić zgodnie z tym, jak zagłosował naród.
W 2003 roku w Szwecji odbyło się referendum w sprawie euro. Euro to waluta, czyli rodzaj pieniędzy. Pytanie brzmiało, czy Szwecja powinna mieć euro zamiast koron. Większość zagłosowała na nie, więc Szwecja zachowała koronę.
Jak głosujesz
Przed wyborami do domu przychodzi karta wyborcza do wszystkich, którzy mają prawo głosu. Karta wyborcza pokazuje, gdzie znajduje się twój lokal wyborczy. Lokal wyborczy to miejsce, w którym głosujesz w dniu wyborów. Możesz też zagłosować przed dniem wyborów, w wybranych miejscach. Nazywa się to głosowaniem przedterminowym.
Karta do głosowania to kartka, za pomocą której głosujesz. W lokalu wyborczym leżą karty do głosowania wielu partii. Nikt nie może widzieć, jak głosujesz. Dlatego dokonujesz wyboru za zasłoną, w kabinie do głosowania. To, że wybory są tajne, nazywa się tajnością głosowania.
Partie polityczne
Partia polityczna to grupa ludzi o wspólnych poglądach. Chcą, aby społeczeństwo było rządzone w określony sposób. Partia proponuje rozwiązania i działa na rzecz swoich najważniejszych spraw. Ponieważ partie mają różne poglądy, wyborcy mogą wybierać między różnymi propozycjami.
Każdy może być aktywny w partii. Kto chce, może zostać członkiem i wpływać na politykę partii. Możesz też połączyć siły z innymi i założyć nową partię.
Czas przed wyborami nazywa się kampanią wyborczą. Wtedy partie starają się zdobyć poparcie wyborców. Organizują debaty i spotkania, robią reklamy i prowadzą kampanie. Często stoją na ulicach i placach i opowiadają o swojej polityce.
Wybory proporcjonalne
Szwecja ma proporcjonalny system wyborczy. Oznacza to, że partia otrzymuje miejsca w zależności od tego, jaką część głosów zdobyła. Dotyczy to riksdagen, regionfullmäktige i kommunfullmäktige. Takie miejsce nazywa się mandatem. Osoba, która ma mandat w riksdagen, nazywana jest posłem.
Przykład: partia, która zdobywa 20 procent głosów, otrzymuje też 20 procent miejsc. Sprawia to, że partie często muszą ze sobą współpracować. Razem mogą uzyskać większość, która poprze ich propozycje. Większość oznacza, że ponad połowa głosuje na tak.
Istnieje próg, aby dostać się do riksdagen. Partia potrzebuje co najmniej 4 procent wszystkich głosów. Ten próg nazywa się progiem czteroprocentowym. Chodzi o to, żeby riksdagen nie miał zbyt wielu partii. Wtedy łatwiej jest stworzyć trwałą większość.
Partie w riksdagen
Do wyborów w 2026 roku w riksdagen zasiadało 8 partii. Oto one w porządku alfabetycznym, od A do Ö. Najpierw Centerpartiet (C), Kristdemokraterna (KD), Liberalerna (L) i Miljöpartiet (MP). Potem Moderaterna (M), Socialdemokraterna (S), Sverigedemokraterna (SD) i Vänsterpartiet (V). Litery w nawiasie to skrócona forma nazwy partii.
W wyborach do gminy i regionu często biorą udział partie lokalne. Partia lokalna ma politykę tylko dla swojej własnej gminy lub regionu. Nie ma polityki dla całej Szwecji.