W ciągu 200 lat rolniczy kraj, jakim była Szwecja, zyskał przemysł, demokrację i dobrobyt.
Rolnictwo i przemysł
200 lat temu Szwecja była biednym krajem, w którym niemal wszyscy żyli z rolnictwa. W XIX wieku liczba ludności podwoiła się z około 2,5 miliona, dzięki większej ilości jedzenia i lepszej medycynie. Jednak wielu ludziom brakowało pracy, więc między 1850 a 1920 rokiem ponad 1 milion Szwedów wyjechało do USA. Ten wyjazd nazywa się emigracją.
Jednocześnie rozwijał się przemysł. Nazywa się to industrializacją. W połowie XIX wieku powstały pierwsze duże zakłady przemysłowe: tartaki i huty stali. Przenoszenie się ze wsi do pracy w miastach nazywa się urbanizacją.
Droga do demokracji
Przez długi czas król dzielił władzę ze szlachtą, kościołem, kupcami i chłopami. W 1809 roku nowa ustawa zasadnicza ograniczyła władzę króla. W 1865 roku prawo głosu otrzymało więcej osób, a szlachta i duchowieństwo straciły swoją dawną władzę. Ale głosować mogli tylko mężczyźni z pieniędzmi, a najbogatsi mieli po kilka głosów.
Ruch społeczny to duże, dobrowolne stowarzyszenie. Do największych należały ruch robotniczy, ruch wolnych kościołów, ruch kobiecy i ruch trzeźwości. Domagały się między innymi 8-godzinnego dnia pracy, prawa głosu i wolności wyznania. Ruch trzeźwości chciał, żeby ludzie przestali pić alkohol.
Ruchy działały legalnie, poprzez demonstracje, spotkania i artykuły prasowe. W 1909 roku prawo głosu otrzymali niemal wszyscy mężczyźni. Ruch kobiecy walczył dalej i w 1918 roku zapadła decyzja o powszechnym i równym prawie wyborczym. W wyborach do riksdagen (szwedzkiego parlamentu) w 1921 roku kobiety mogły po raz pierwszy głosować i kandydować, i Szwecja stała się demokracją.
Wojny i konflikty
Podczas pierwszej wojny światowej (1914 do 1918) Szwecja wybrała neutralność i pozostała poza wojną. Mimo to zabrakło jedzenia i ludzie protestowali. W latach 20. i 30. XX wieku coraz więcej osób miało elektryczność i lepsze mieszkania, ale wielu ludzi wciąż mieszkało w ciasnocie, bez toalety z bieżącą wodą.
Bezrobocie było wysokie, a strajki częste. W 1931 roku w Ådalen wojsko zastrzeliło kilka osób, strzelając do demonstracji. W 1938 roku pracodawcy i związki zawodowe podpisali Saltsjöbadsavtalet (porozumienie z Saltsjöbaden). Stało się ono podstawą szwedzkiego modelu: to pracodawcy i związki zawodowe, a nie politycy, ustalają pensje i warunki pracy.
Folkhemmet i niesprawiedliwości
W 1928 roku lider Socjaldemokratów, Per Albin Hansson, przedstawił ideę folkhemmet (domu ludowego). Społeczeństwo miało być jak dobry dom, w którym wszyscy czują bezpieczeństwo i wspólnotę.
Jednak tak zwana biologia rasowa dzieliła ludzi na rasy o różnej wartości. Dotknęło to Samów, Tornedalczyków, Żydów i Romów. Specjalne ustawy sprawiały, że Romom i Żydom trudniej było się tu przeprowadzić.
Osoby z chorobą psychiczną lub niepełnosprawnością mogły być zmuszane do zamieszkania w szpitalu lub domu opieki, czasem na całe życie. Dopiero niedawno Szwecja przyznała poszkodowanym pewne zadośćuczynienie, czyli uznała, że byli źle traktowani.
Druga wojna światowa
Również podczas drugiej wojny światowej (1939 do 1945) Szwecja była neutralna. Sytuacja stała się jednak trudna, gdy Związek Radziecki zaatakował Finlandię, a nazistowskie Niemcy okupowały (przejęły) Danię i Norwegię. Regeringen (rząd) pozwolił niemieckim żołnierzom przejeżdżać przez Szwecję do Norwegii i Finlandii, aby uniknąć wojny.
Holokaust był dokonanym przez nazistów mordem na około 6 milionach Żydów. W latach 30. i na początku wojny Szwecja wpuściła bardzo niewielu Żydów. Później polityka się zmieniła i Szwecja zaczęła pomagać Żydom.
Duńczycy i Szwedzi pomogli około 7000 duńskich Żydów uciec do Szwecji. Dyplomata Raoul Wallenberg chronił Żydów przed obozami koncentracyjnymi za pomocą szwedzkich paszportów ochronnych. Pod koniec wojny Czerwony Krzyż przewiózł białymi autobusami tysiące Żydów z niemieckich obozów do Szwecji.
Lata rekordowe
Po wojnie gospodarka szybko się rozwijała i niemal wszyscy mieli pracę. Od 1945 do 1976 roku Socjaldemokraci rządzili przeważnie samodzielnie, w okresie zwanym latami rekordowymi. Tydzień pracy skrócono do 40 godzin, pracownicy zyskali 5 tygodni płatnego urlopu, a system dobrobytu został rozbudowany.
Wiele osób przyjechało tu do pracy, na przykład z Finlandii, Grecji, Jugosławii i Turcji. Ta imigracja zarobkowa uczyniła ze Szwecji kraj imigracyjny. Zabrakło mieszkań, więc w latach 60. XX wieku ruszył Program Milionowy: 1 milion mieszkań w 10 lat.
Wzrosła równość płci, a pensje kobiet zbliżyły się do pensji mężczyzn. Nowe żłobki i przedszkola sprawiły, że więcej kobiet mogło pracować. Wielu młodych ludzi protestowało w latach 60. i walczyło o pokój, środowisko i solidarność. Dzięki reformie językowej ludzie przestali używać tytułów grzecznościowych i formy „wy”, zaczęto zwracać się do siebie po prostu na „ty”. Telewizja pojawiła się na początku lat 60.
Nowoczesna Szwecja
Od połowy lat 70. Szwecja przechodziła ze społeczeństwa przemysłowego do społeczeństwa informacyjnego. Najpierw nastąpił kryzys: inne kraje produkowały tańsze towary, fabryki zamykano, a bezrobocie rosło. W 1976 roku Socjaldemokraci stracili władzę i od tego czasu rządy się zmieniają.
Edukacja stała się ważniejsza, a uniwersytety i szkoły wyższe się rozrastały. Technologia zmieniała się szybko, więc trzeba było uczyć się nowych rzeczy przez całe życie: uczenie się przez całe życie. W latach 90. przybyło wielu uchodźców z wojen i krajów bez demokracji. Społeczeństwo stało się bardziej podzielone, a wrogość wobec imigrantów wzrosła, więc integracja stała się ważna.
Od lat 80. coraz ważniejsze stały się prawa jednostki, na przykład wolność wyboru: samodzielny wybór szkoły i opieki zdrowotnej. Dzieci i mniejszości zyskały silniejsze prawa. Coraz więcej ustaw zakazywało dyskryminacji. Również osoby homoseksualne i inne osoby LGBTQI zyskały większą akceptację. Od lat 90. nastąpiła rewolucja cyfrowa: komputery, internet, telefony komórkowe i sztuczna inteligencja.