Ten rozdział pokazuje, jak Szwecja współpracuje z krajami nordyckimi, europejskimi i całym światem. Dotyczy też obrony i bezpieczeństwa Szwecji.
Kraje nordyckie i UE
Kraje nordyckie to Szwecja, Dania, Finlandia, Islandia i Norwegia. Współpracują one głównie w ramach Rady Nordyckiej i Nordyckiej Rady Ministrów. Gdy rady dojdą do porozumienia, każdy kraj może wprowadzić decyzje w życie.
Unia Europejska, UE, to grupa krajów w Europie, które współpracują w dziedzinie polityki i gospodarki. Po drugiej wojnie światowej współpraca miała dać Europie pokój i stabilność, czyli spokój i bezpieczeństwo. Idea UE polega na tym, że kraje, które współpracują, stają się silniejsze. Szwecja należy do UE od 1995 roku.
Współpraca dotyczy na przykład rolnictwa, gospodarki, środowiska, handlu i migracji (przemieszczania się między krajami). Kraje decydują wspólnie, a prawo UE obowiązuje we wszystkich krajach członkowskich. W UE obowiązuje swobodny przepływ towarów, usług, kapitału (pieniędzy) i osób. Nazywa się to czterema wolnościami. Obywatel UE może na przykład przeprowadzić się, studiować i pracować w innym kraju UE.
Rada Europy, ONZ i Sida
Rada Europy to inna europejska organizacja, do której należy Szwecja. Powstała w 1949 roku. Rada Europy chce wzmacniać demokrację, prawa człowieka i zasady państwa prawa, na przykład to, że nawet państwo musi przestrzegać prawa. Rada Europy ma swój sąd, Europejski Trybunał Praw Człowieka, zwany Europadomstolen.
ONZ oznacza Organizację Narodów Zjednoczonych i powstała w 1945 roku, po drugiej wojnie światowej. Niemal wszystkie kraje świata są jej członkami, również Szwecja. ONZ ma chronić pokój i bezpieczeństwo na świecie, rozwiązywać konflikty i kończyć wojny. ONZ chce też, żeby wszystkie narody miały równą wartość i mogły same o sobie decydować. Ponadto ONZ broni praw człowieka i wolności ludzi.
Sida to szwedzki urząd państwowy, a jego pełna nazwa to Styrelsen för internationellt utvecklingssamarbete (Szwedzka Agencja Międzynarodowej Współpracy Rozwojowej). Sida działa przeciwko biedzie i uciskowi na świecie. Ucisk oznacza, że ludzie nie mogą żyć w wolności. Za pośrednictwem Sida Szwecja udziela pomocy (wsparcia) innym krajom. Wsparcie ma pomagać w gospodarce, demokracji, zrównoważonym rozwoju społeczeństwa oraz równości kobiet i mężczyzn.
Długi pokój
Szwecja nie prowadziła wojny z innym krajem od początku XIX wieku. Niewiele innych krajów cieszyło się tak długim, nieprzerwanym pokojem. W latach 1808 i 1809 Szwecja straciła Finlandię w wojnie z Rosją. Finlandia należała wtedy do Szwecji od niemal 700 lat.
Wojny napoleońskie doprowadziły do tego, że kilka lat później Norwegia została zmuszona do połączenia się ze Szwecją w unii. W 1905 roku Norwegia uzyskała niepodległość, czyli stała się w pełni odrębnym krajem. Stało się to bez wojny. Od tamtej pory Szwecja stara się trzymać z dala od wojen.
Zimna wojna
Zimna wojna zaczęła się po drugiej wojnie światowej. Blok zachodni z USA stanął wtedy naprzeciw blokowi wschodniemu ze Związkiem Radzieckim. Blok to grupa krajów, które trzymają się razem. Oba bloki miały broń jądrową (broń atomową) i duże siły wojskowe oraz nawzajem sobie groziły.
Podczas zimnej wojny Dania i Norwegia zostały członkami Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, NATO. Szwecja pozostawała neutralna i nie chciała wybierać żadnego z bloków. Kraj pozostał poza NATO. W sojuszu wojskowym kraje obiecują się nawzajem bronić. Pozostawanie poza takim sojuszem nazywa się polityką wojskowego niezaangażowania.
Po zimnej wojnie
W 1991 roku upadł Związek Radziecki i zimna wojna dobiegła końca. Wtedy zmieniła się sytuacja bezpieczeństwa w Europie.
W 2022 roku Rosja zaatakowała Ukrainę. Wielu ludzi zaczęło się wtedy bardziej martwić o bezpieczeństwo w krajach nordyckich. Dlatego Szwecja i Finlandia niemal równocześnie złożyły wnioski o przystąpienie do NATO. NATO to sojusz obronny, który ma chronić swoich członków. Szwecja jest członkiem NATO od 2024 roku.
Obrona totalna
Jeśli zajdzie taka potrzeba, wszyscy mieszkańcy w wieku od 16 do 70 lat muszą pomagać bronić Szwecji. Nazywa się to powszechnym obowiązkiem obrony (obowiązek to coś, co trzeba zrobić). Obrona wojskowa i cywilna razem nazywają się obroną totalną.
Obronę wojskową Szwecji stanowi Försvarsmakten (Siły Zbrojne Szwecji), w skład których wchodzą wojska lądowe, marynarka wojenna i siły powietrzne. Zadaniem Försvarsmakten jest ochrona niepodległości i terytorium Szwecji, czyli obszaru kraju. Ponadto siły te mają być gotowe do misji międzynarodowych, czyli zadań za granicą.
Obowiązkowa służba wojskowa dotyczy wszystkich szwedzkich obywateli, kobiet i mężczyzn, którzy ukończyli 18 lat. Zaczyna się od odpowiadania na pytania i wykonywania testów. Następnie wybiera się osoby, które przejdą podstawowe szkolenie wojskowe. Ostatecznie szkolenie odbywa tylko część z nich.
Obrona cywilna
W obronie cywilnej na zagrożenia i trudne sytuacje muszą być gotowi nie tylko żołnierze. Społeczeństwo, na przykład szkoły, miejsca pracy i opieka zdrowotna, musi funkcjonować nawet podczas wojny lub kryzysu.
Försvarsmakten ma wzmacniać zarówno obronę wojskową, jak i cywilną. Dzięki temu społeczeństwo lepiej opiera się zagrożeniom. Silna obrona totalna ma też odstraszać, czyli sprawiać, że ten, kto chciałby zaatakować Szwecję, nie odważy się tego zrobić.