این فصل توضیح میدهد که زندگی کاری در سوئد چگونه است و چه کسی دستمزدها را تعیین میکند. همچنین دربارهی مالیات، a-kassa (صندوق بیمه بیکاری)، پسانداز، وام و بدهی صحبت میکند.
بخش دولتی و خصوصی
بازار کار از 2 بخش، یعنی 2 قسمت، تشکیل شده است: بخش دولتی و بخش خصوصی. در بخش دولتی، کارفرما دولت، یک منطقه یا یک kommun (شهرداری) است، و کار با پول مالیات پرداخت میشود. در این بخش مثلاً معلمها، پلیسها، آتشنشانها، مراقبان کودک و کارکنان بخش درمان کار میکنند. حدود 30 درصد از افرادی که شغل دارند، در بخش دولتی کار میکنند.
بخش خصوصی شرکتهایی با مالک خصوصی هستند، مثلاً مغازهها، رستورانها، کارخانهها و شرکتهای ساختمانی. همچنین میتواند شرکتهایی در زمینهی حقوق، اقتصاد و حملونقل باشد. حدود 70 درصد از افرادی که شغل دارند، در این بخش کار میکنند.
اینکه چه شغلهایی وجود دارد به محل زندگی فرد بستگی دارد. شهرهای بزرگ انواع مختلفی از شرکتها را دارند، مثلاً در زمینهی تجارت و خدمات. شهرهای کوچکتر اغلب صنعت دارند، مثلاً کارخانهی فولاد، کارخانهی کاغذسازی و کارخانههای دیگر. این کارخانهها نزدیک منابع طبیعیای هستند که به آنها نیاز دارند، یعنی چیزهایی که طبیعت در اختیار میگذارد.
طرفهای بازار کار
کسی که فرد دیگری را استخدام میکند و به او دستمزد میدهد، کارفرما نامیده میشود. کسی که استخدام شده است، کارگر یا کارمند نامیده میشود. هر دو طرف سازمانهای خودشان را دارند که طرفهای بازار کار نامیده میشوند.
یک سازمان کارفرمایی، سازمانی برای کارفرماهاست. برای شرکتهای خصوصی، Svenskt Näringsliv (اتحادیهی کارفرمایان بخش خصوصی سوئد) بزرگترین است. برای محیطهای کار دولتی، Arbetsgivarverket (ادارهی کارفرمایان دولتی) و Sveriges Kommuner och Regioner (اتحادیهی شهرداریها و منطقههای سوئد، به اختصار SKR) بزرگترینها هستند.
در طرف کارگران، اتحادیههای کارگری قرار دارند. بسیاری از این اتحادیهها در کنفدراسیونهای مرکزی کارگری گرد آمدهاند. بزرگترین آنها عبارتاند از Landsorganisationen i Sverige (کنفدراسیون اتحادیههای کارگری سوئد، LO)، Tjänstemännens centralorganisation (کنفدراسیون کارمندان سوئد، TCO) و Saco (کنفدراسیون تحصیلکردگان دانشگاهی سوئد). دانشآموختهی دانشگاهی کسی است که در دانشگاه یا مؤسسهی آموزش عالی درس خوانده است.
اتحادیههای کارگری و پیمانهای دستهجمعی کار
یک کارمند میتواند عضو یک اتحادیهی کارگری شود. اتحادیه و کارفرما دربارهی دستمزدها مذاکره میکنند، یعنی برای رسیدن به توافق گفتوگو میکنند. اتحادیه همچنین میتواند از عضوی که در محل کار دچار مشکل میشود حمایت کند.
بعد از مذاکرات، طرفین یک پیمان دستهجمعی کار امضا میکنند. این پیمان دربارهی دستمزد و شرایط کار است، یعنی آنچه در محل کار معتبر است. اگر یک محل کار چنین پیمانی داشته باشد، این پیمان برای همهی کسانی که آنجا کار میکنند معتبر است. این حتی شامل کسی هم میشود که عضو اتحادیه نیست.
در سوئد این دولت نیست که دستمزدها را تعیین میکند. این کار را خود طرفین از طریق مذاکره انجام میدهند. این روش معمولاً مدل سوئدی نامیده میشود.
قوانین، حقبیمهها و مالیات
کارکنان حقوقی دارند که با قانون از آنها حمایت میشود. برخی قوانین دربارهی ساعات کار هستند. طبق arbetsmiljölagen (قانون محیط کار)، محل کار باید ایمن باشد. قوانین مربوط به مرخصی، یعنی زمان استراحت از کار، در semesterlagen (قانون مرخصی) آمده است.
کارفرما علاوه بر دستمزد، حق بیمهی کارفرما را نیز به دولت میپردازد. این پول صرف بازنشستگی و بیمهی درمانی کارکنان میشود.
کسی که کار میکند باید مالیات بر درآمد، یعنی مالیات روی دستمزد، بپردازد. هر کس درآمد بیشتری داشته باشد، مالیات بیشتری میپردازد. کار کردن بدون پرداخت مالیات کار سیاه نامیده میشود و غیرقانونی است. همهی افرادی که درآمد دارند باید هر سال اظهارنامه بدهند، یعنی به Skatteverket (ادارهی مالیات) نشان دهند چقدر درآمد داشتهاند.
اگر کسی بیکار شود
کسی که بیکار شود میتواند از بیمهی بیکاری پول دریافت کند. این پول را یک a-kassa پرداخت میکند. این صندوقها انجمنهای اقتصادی هستند.
یک شرط این است که فرد در مدت مشخصی از کار خود درآمد کافی داشته باشد. از 1 اکتبر 2025، درآمد ملاک است، نه اینکه چند ساعت کار کرده است. شرط دیگر این است که فرد بهطور فعال دنبال کار بگردد. این پول از دولت و از حق عضویت اعضا تأمین میشود.
اقتصاد شخصی
اقتصاد شخصی به معنای پول شخصی یک فرد است. درآمد پولی است که فرد دریافت میکند، مثلاً دستمزد یا کمکهزینه. هزینه چیزی است که فرد برای آن پول میپردازد، مثلاً مسکن، غذا و لباس.
در بسیاری از کشورهای دیگر، دستمزدها پایینتر از سوئد است. دستمزد تحت تأثیر شغل، تحصیلات، تجربه و بخش کاری قرار دارد. از طریق بیمههای اجتماعی نیز میتوان از دولت پول دریافت کرد. نمونههایی از آن عبارتاند از بازنشستگی، غرامت بیماری و کمکهزینهی فرزند. غرامت بیماری به کسی تعلق میگیرد که به دلیل بیماری قادر به کار کردن نیست.
کسی که میخواهد پسانداز کند میتواند پول خود را در یک حساب بانکی نگه دارد. صندوقهای سرمایهگذاری و سهام روشهای دیگر پسانداز هستند. یک سهم بخش کوچکی از یک شرکت است. در یک صندوق سرمایهگذاری، افراد زیادی با هم پسانداز میکنند.
وام و بدهی
وقتی فردی مسکن یا خودرو میخرد، اغلب از بانک پول قرض میگیرد. مسکن در بسیاری از نقاط سوئد طی دهههای اخیر بسیار گرانتر شده است. به همین دلیل بسیاری افراد وام مسکن بزرگی دارند، یعنی وامی برای خرید مسکن.
بسیاری از افراد با کارت اعتباری خرید میکنند، یعنی بهصورت اعتباری: کالا را همین حالا دریافت میکنند و بعداً پول آن را میپردازند. کسی که بهصورت اعتباری خرید میکند، اغلب باید بهرهی بالایی، یعنی هزینهی اضافی وام، بپردازد.
دولت نهادی دارد که برای پرداختشدن بدهیها کار میکند. نام آن Kronofogdemyndigheten است و اغلب Kronofogden (ادارهی اجرای احکام) نامیده میشود. کسی که بدهی زیادی دارد میتواند از Kronofogden کمک بگیرد تا وضعیت مالیاش را سروسامان دهد. این کمک skuldsanering (طرح تعدیل بدهی) نامیده میشود.