Halkan waxaad ka akhrin doontaa diinta Iswiidhan, waagii hore iyo maanta. Dawladdu waa dhexdhexaad, qof kastana wuxuu doortaa caqiidadiisa, isla markaana dalku wuxuu leeyahay diimo badan.
Xorriyadda Diinta
Dawladda Iswiidhan waa sekulär (cilmaani). Taasi macnaheedu waa in dawladdu tahay dhexdhexaad oo ay diimaha oo dhan si siman ula dhaqanto. Qof kastaa wuxuu isagu doortaa inuu diin la jiro iyo in kale. Xaqaas waxaa la yiraahdaa religionsfrihet (xorriyadda diinta).
Sidaasi mar walba ma ahayn. Dhowr boqol oo sano, Svenska kyrkan (Kaniisadda Iswiidhan) waxay ahayd statskyrka (kaniisad dawladeed), taas oo la macno ah kaniisad qayb ka ah dawladda. Muddo dheer, diin kale lama oggolayn. Iswiidhishku waxay awood u yeesheen inay ka baxaan Svenska kyrkan bilowgii 1860. Laakiin markaas waxay ahayd inay u beddelaan samfund (jamaaco) kirishtaan oo kale, taas oo la macno ah kaniisad ama koox kirishtaan ah oo kale.
Religionsfrihetslagen (sharciga xorriyadda diinta) ee 1951 ayaa ugu dambeyntii siisay xorriyad diineed oo buuxda. Markaasaa qof kastaa xor u noqday inuu doorto diintiisa, ama uu ku noolaado isagoo aan diin lahayn. Sannadkii 2000, Svenska kyrkan waa laga soocay dawladda. Tan iyo markaas waxay tahay trossamfund (jamaaco caqiido leh) ka mid ah kuwa kale. Jamaacooyinka kirishtaanka ee Iswiidhan dhexdooda, weli waa ta ugu weyn.
Sharciga Aasaasiga iyo Dugsiga
Regeringsformen (sharciga nidaamka dawladda) waa sharci aasaasi ah, taas oo la macno ah mid ka mid ah sharciyada ugu muhiimsan ee dalka. Waxay ilaalisaa xorriyadda diinta: qof kastaa wuxuu ku dhaqmi karaa diintiisa. Waa sidoo kale mamnuuc in diskriminera (loo takoorto) sabab la xiriirta caqiidada. Iswiidhan sidaas darteed waa dawlad cilmaani ah, isla markaana waa dal diino badan leh.
Dugsiga, ardaydu waxay bartaan maadada religionskunskap (aqoonta diimaha). Halkaas waxay ka helaan sawir ballaaran oo ku saabsan diimaha iyo aragtiyaha nolosha ee dunida oo dhan. Aragtida nolosha waa sida qofku u eego nolosha. Fikradu waa in ardaydu fahmaan, dulqaataan oo ixtiraamaan dadka isku dhaafsiisan.
Doorka Diinta Maanta
Diinta Kirishtaanku waxay Iswiidhan qaabaysay muddo aad u dheer, waxayna dhaqanka ku reebtay raad badan. Tirada xubnaha Svenska kyrkan ayaa hoos u dhacaysa. Laakiin ciidaha kirishtaanka ee jul (Kirismas) iyo påsk (Iistar) waxaa dabaaldega dad badan, xitaa kuwa aan diinta qabin. Baabtiiska, aasaaska kirishtaanka iyo aroosyada kaniisadda ku dhaca weli waa caadi. Taasi waxay khuseysaa xitaa xubnaha aan isu sheegin kuwo rumeysan.
Diintu bulshada u macno yar bay u tahay marka loo eego sidii hore. Isla markaana, hadda diinta ayaa in ka badan looga hadlaa marka loo eego sannado ka hor. Soo-galootigu wuxuu sababay in diimo badan lagu dhaqmo dalka. Maanta, ku dhawaad diin kasta oo dunida ka jirta ayaa Iswiidhan ku leh rumeysanayaal.
Diinta Kirishtaanka
Diinta dunida midna kama weyna Kirishtaanka. Waxay leedahay 3 laamood oo waaweyn: ortodoks, katooliga iyo protestant. Iswiidhan maanta waxaa ka jira jamaacooyin kirishtaan ah oo badan oo ka socda dhammaan 3 laamaha.
Svenska kyrkan waa protestant, waxaana xubno ka ah ku dhawaad 5 milyan oo qof. Kaniisaddu waxay raacdaa dhaqanka Luther, kaas oo bilaabmay reformationen (dib-u-habaynta diinta) qarnigii 1500-aadka. Wakhtigii dhexe, Iswiidhan waxay ahayd katooliga, laakiin reformationen ayaa isbeddelay.
Dalka meelo badan oo ka mid ah waxaa weli jira ku dhawaad 1,400 oo kaniisad iyo burbur kaniisadeed oo ka hadhay wakhtigii dhexe. Mid ka mid ah waa Kinneveds kyrka ee Västergötland.
Diinta Yuhuudda
Taariikhda diinta Yuhuudda ee Iswiidhan waxay bilaabantay qarnigii 1700-aadka. Kahor taas, Yuhuuddu ma awoodin inay halkan degganaadaan ama diintooda ku dhaqmaan. Muddo dheer, waxaa jiray antisemitism (nacaybka Yuhuudda) oo badan Yurub oo dhan. Iswiidhan, Yuhuuddu xuquuq muwaadinnimo oo buuxda ma helin ilaa sannadkii 1870. Taasi waxay la macno tahay inay heleen xuquuq la mid ah kuwa muwaadiniinta kale.
Diimaha dunida dhexdooda, diinta Yuhuuddu waa ta ugu yar. Iswiidhan maanta waxaa ka jira dhowr församling (jamaaco diimeed oo deegaan ah) iyo synagoga (guryaha tukashada ee Yuhuudda). Halkaas waxaa lagu dhaqmi karaa caqiidada iyo dhaqanka Yuhuudda siyaabo kala duwan. Jamaacooyinku wax badan ayay u sameeyaan si dhaqanka iyo isku duubnaanta Yuhuudda ay u sii socoto oo ay u kobcaan.
Diinta Hinduuga iyo Diinta Buudha
Iswiidhishku waxay la kulmeen diinta Hinduuga iyo diinta Buudha inta badan qarnigii 1900-aadka. Sabab ka mid ah waxay ahayd safarrada Aasiya loo sameeyo. Sabab kalena waxay ahayd xiiso koraya oo yoga iyo fikirdheer (meditation) ku saabsan. Maanta, inta badan dadka diinta Hinduuga iyo diinta Buudha qaba ee halkan jooga waa soo-galooti ka yimid dalal ay diimahaasi ku weyn yihiin.
Meelo badan oo dalka ah waxaa ka jira tempel (macbadyo) iyo jamaacooyin diinta Hinduuga iyo diinta Buudha. Halkaas dadku waxay isugu yimaadaan tukasho, ritualer (caadooyin go'an) iyo iidaha diimeed.
Diinta Islaamka
Bilowgii qarnigii 1900-aadka, Iswiidhan waxay lahayd Muslimiin aad u yar. Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib, Muslimiin badan ayaa halkan yimid iyagoo soo galay. Tobannaankii sano ee 1970-yadii, Iswiidhan waxay heshay masaajidyadeedii ugu horreeyay, kuwaas oo ah guryaha tukashada ee Muslimiinta.
Maanta, diinta Islaamku waa tan labaad ee ugu weyn diimaha Iswiidhan dhexdooda, Kirishtaanka ka dib. Dalka oo dhan waxaa laga helaa masaajido iyo goobo kale oo tukasho. Tusaale ahaan Stockholms moské (Masaajidka Stockholm), kaas oo furmay sannadkii 2000.
Islaamku wuxuu leeyahay dhowr laamood, tusaale ahaan sunni iyo shiicad. Labaduba waxay ka mid yihiin jamaacooyinka Muslimiinta ee Iswiidhan. Halkaas dadku waxay ku tukan karaan, wax badan ka baran karaan diintooda, kuna kulmi karaan dad kale. Jamaacooyinku waxay sidoo kale caawiyaan in dhaqanka iyo caadooyinka Muslimiinta ay noolaadaan.