Iswiidhan waxaa lagu maamulaa 3 heer: dawladda, gobollada iyo degmooyinka. Halkan waxaad ka ogaan doontaa cidda go'aan ka gaarta heer kasta, iyo waxa hay'adaha dawliga ah iyo boqorku ay sameeyaan.
Heerarka Kala Duwan iyo EU
Dawladda ayaa mas'uul ka ah dalka oo dhan. Gobolladu iyo degmooyinku waxay mas'uul ka yihiin qaybtooda Iswiidhan. Saddexda heer oo dhan, waa dadweynaha doorta siyaasiyiinta. Xitaa Midowga Yurub (EU) ayaa go'aamo qaata kuwaas oo saameeya Iswiidhan.
Siyaasiyiintu waxay go'aamiyaan sharciyada iyo xeerarka la dabaqi doono. Waxay sidoo kale go'aamiyaan miisaaniyadda, taas oo ah meesha lacagtu tagayso. Kaddibna waa hay'adaha dawliga ah kuwa qabta shaqada dhabta ah. Hay'ad dawliga ah waa urur ka tirsan dawladda oo hubiya in go'aannada la fuliyo.
Riksdagen iyo Regeringen
Dawladdu waa wax ka badan riksdagen (baarlamaanka) iyo regeringen (xukuumadda). Xataa hay'adaha dawliga ah iyo maxkamadaha ayaa ka tirsan dawladda. Maxkamadaha dhexdooda, garsoorayaashu waxay ku xukumaan sida sharcigu qabo. Dimuqraadiyadda Iswiidhan waa mid labadaba ah: matalaad iyo baarlamaani. Matalaad macnaheedu waa in dadweynuhu doortaan dad go'aan u qaata.
Doorashada guud, muwaadiniintu waxay riksdagen u doortaan 349 ledamot (xubnood). Xubnaha waxaa loo doortaa 4 sano mar kasta. Waxay ka tirsan yihiin xisbiyo kala duwan, waxayna ka yimaadaan dhammaan qaybaha Iswiidhan. Riksdagen ayaa dejiya sharciyada, taas oo ah go'aamisa sharciyada Iswiidhan lahaan doono. Waxay kaloo go'aamisaa miisaaniyadda dawladda.
Riksdagen waxay kaloo doorataa raysal wasaare. Isagu waa qofka hoggaamin doona regeringen. In riksdagen doorato raysal wasaaraha waxaa loo yaqaan parlamentarism (nidaamka baarlamaaniga ah). Raysal wasaaruhu wuxuu ka dibna sameeyaa regeringen, oo naftiisa doortaa wasiirradiisa.
Miisaaniyadda iyo Mucaaradka
Dayrta sanad kasta, regeringen waxay soo jeedisaa miisaaniyad dawladeed. Soo jeedinta waxaa la yiraahdaa budgetpropositionen (soo-jeedinta miisaaniyadda). Proposition (soo-jeedin) waa soo jeedin ka timaada regeringen oo loo gudbiyo riksdagen. Soo jeedinta waxaa ku qoran intee in le'eg oo lacag ah dawladdu heli doonto oo ay bixin doonto. Miisaaniyadda waxaa ka muuqda siyaasadda regeringen iyo waxa ay ugu badan doonayso in ay maalgeliso.
Xisbiyada oo dhan ma taageeraan regeringen. Kuwa aan sameyn taas waxay ku jiraan mucaarad. Mucaaradku waa inuu kormeeraa regeringen, taas oo ah inuu si taxaddar leh u baaro waxa ay samayso. Waa inuu sidoo kale muujiyaa siyaasadda uu isagu doonayo. Ka hor intaan riksdagen u codeynin soo jeedin, waxaa la qabtaa dood, oo ay ka qaybqaadaan xisbiyada regeringen iyo mucaaradkaba.
Hay'adaha Dawliga ah
Iswiidhan waxay leedahay dhowr boqol oo hay'adood oo dawladeed, iyaga oo regeringen ku maamusho dalka. Waxaa laga yaabaa inaad taqaanno Skatteverket (Hay'adda Canshuuraha), Polismyndigheten (Hay'adda Booliska), Migrationsverket (Hay'adda Socdaalka), Försäkringskassan (Hay'adda Caymiska Bulshada) iyo Arbetsförmedlingen (Xafiiska Shaqada). Försäkringskassan, tusaale ahaan, waxay go'aamisaa föräldrapenning (lacagta waalidnimada), taas oo ah lacag la siiyo waalid guriga la joogo ilmihiisa.
Hay'ad dawliga ah waa inay raacdo sharciga. Waa inay sidoo kale raacdaa tilmaamaha regeringen. Hay'ado qaar waxaa hawshoodu tahay inay kormeeraan hay'adaha kale. Kuwaas waxaa ka mid ah Justitieombudsmannen (JO) (kormeeraha xuquuqda dadweynaha) iyo Justitiekanslern (JK) (la-taliyaha sharciga ee dawladda).
Gobollada
Iswiidhan waxay leedahay 21 gobol. Dadka deggan gobolku waxay siyaasiyiintooda ku doortaan doorashada gobolka. Siyaasiyiinta la doortay waxay ku kulmaan regionfullmäktige (golaha gobolka), waxayna halkaas ka gaaraan go'aammo. Regionfullmäktige waa jamciyad ay dadweynuhu doorteen, taas oo ah koox ay dadku doorteen.
Hawsha ugu muhiimsan ee gobolku waa daryeelka caafimaadka. Gobolladu waxay kaloo maamulaan gaadiidka wadareed. Gaadiidka wadareed waa gaadiid uu qof kastaa raaci karo, sida bas, tareen-dhulka iyo tareenka dhulka hoostiisa. Xitaa matxafyada gobollada ayaa ka tirsan mas'uuliyadda gobollada.
Degmooyinka
Iswiidhan waxay leedahay 290 kommun (degmo). Caasimadda Stockholm ayaa ah tan ugu weyn, oo leh ku dhowaad 1 milyan oo qof. Dorotea, oo ku taal Västerbottens län, ayaa ah tan ugu yar, oo leh in ka yar 3,000 oo qof. Dadka deggan degmo kasta waxay siyaasiyiintooda ku doortaan doorashada degmada. Go'aannada degmadu waxay ka dhacaan kommunfullmäktige (golaha degmada), oo sidoo kale ah jamciyad ay dadweynuhu doorteen.
Inta badan siyaasiyiinta degmadu waa siyaasiyiin waqti firaaqo ah. Waxay leeyihiin shaqo caadi ah, shaqadooda siyaasadeedna waxay ku qabtaan wakhtiga firaaqada ah. Intaa waxaa dheer, degmadu waxay leedahay guddiyo, taas oo ah kooxo mas'uul ka ah aag kasta oo gaar ah. Maktabadaha, tusaale ahaan, waxaa maamula guddiga dhaqanka, dugsiyadana waxaa maamula guddiga waxbarashada. Kommunfullmäktige ayaa doorta cidda ku fadhiisan doonta guddiyada.
Adeegyada maalinlaha ah inta badan waxay ka yimaadaan degmada. Tusaale mid ka mid ah waa biyaha iyo bullaacadda, taas oo ah biyaha tuubada iyo tuubooyinka biyaha wasakhda ah. Degmadu waxay kaloo maamushaa daryeelka waayeelka iyo daryeelka carruurta. Tusaalayaal kale waa saarista barafka, ilaalinta beeraha dadweynaha, iyo waxbarashada dadka waaweyn. Sidaas darteed, waxa degmadu go'aamiso ayaa badanaa si toos ah looga dareemaa nolosha maalinlaha ah, marka loo eego waxa riksdagen go'aamiso.
Boqorka iyo Nidaamka Dawladnimada
Statsskick macnihiisu waa nooca xukunka ay dal ku leeyahay. Iswiidhan waxay leedahay nidaam dawladnimo oo loo yaqaan boqortooyo dastuuri ah. Tani waxay ka dhigan tahay in madaxa dawladda uu yahay monark (boqor ama boqorad). Laakiin madaxa dawladdu siyaasadda ma go'aamiyo.
Boqorku waa calaamad u taagan dalka oo dhan. Wuxuu booqashooyin dawladeed ku tagaa dalal kale. Marka madaxda dawladaha kale ay booqdaan Iswiidhan, waa boqorka kuwa soo dhaweeya.
Carl XVI Gustaf waa boqorka Iswiidhan. Gabadhiisa ugu weyn waxaa la yiraahdaa Victoria, waana kronprinsessa (amiirad dhaxal-sugan). Taas macnaheedu waa inay tahay tan xigta ee noqon doonta madaxa dawladda. Ka dib iyada, waxaa timaada gabadheeda, amiirad Estelle. Xeerarka cidda noqon doonta monark waxay ku qoran yihiin successionsordningen (sharciga dhaxalka carshiga).